อย. ตรวจร้านขายยา ดูอะไรบ้าง เช็กลิสต์เตรียมตัวให้ผ่านทุกครั้ง

การถูกตรวจไม่ใช่เรื่องน่ากลัว ถ้าร้านทำระบบไว้ดีตั้งแต่แรก ปัญหาส่วนใหญ่ที่เจอไม่ใช่ "เจตนาทำผิด" แต่เป็น เอกสารไม่ครบ/ไม่ทันสมัย บทความนี้สรุปสิ่งที่มักถูกตรวจ พร้อมเช็กลิสต์ที่ใช้ซ้อมเองได้

1. ใบอนุญาตและป้าย

• ใบอนุญาตขายยาแผนปัจจุบัน (ขย.1) ติดแสดงในที่เปิดเผย และยังไม่หมดอายุ (ต่ออายุรายปี)
• ป้ายชื่อร้าน + ป้ายแสดงว่าเป็นร้านขายยาแผนปัจจุบัน
• ป้ายแสดงชื่อ–รูปเภสัชกรผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการ และเวลาปฏิบัติการ

2. เภสัชกรอยู่จริงตามเวลาที่แจ้ง

ประเด็นที่ถูกจับตามากที่สุด — ถ้าเวลาบนป้ายบอกว่าเภสัชกรอยู่ แต่ตรวจแล้วไม่อยู่ ถือเป็นความผิด ทางแก้คือ แจ้งเวลาให้ตรงกับความจริง และวางตารางเวรให้ครอบคลุมเวลาทำการที่แจ้งไว้จริงๆ

3. การจัดวางและแยกประเภทยา

• ยาอันตราย / ยาควบคุมพิเศษ อยู่ในโซนที่ลูกค้าหยิบเองไม่ได้
• ยาที่ต้องเก็บเย็นอยู่ในตู้เย็นพร้อมบันทึกอุณหภูมิ
• ไม่มียาหมดอายุปะปนอยู่บนชั้นขาย
• ไม่มีผลิตภัณฑ์ที่ห้ามขายในร้านยา (เช่น ยาชุด)

4. บัญชีตามกฎหมาย

เจ้าหน้าที่มักขอดูบัญชีย้อนหลัง:

• ข.ย.9 บัญชีการซื้อยา — ครบทุกครั้งที่รับเข้า พร้อม lot
• ข.ย.10 บัญชีขายยาควบคุมพิเศษ — มีชื่อผู้ซื้อและผู้สั่งใช้ยา
• ข.ย.11 บัญชีขายยาอันตรายตามรายการที่กำหนด
• เก็บไว้ ไม่น้อยกว่า 3 ปี และหยิบมาแสดงได้ทันที

จุดตายของร้านที่จดมือคือ "มีสมุด แต่บันทึกไม่ครบทุกบิล" ซึ่งดูออกง่ายมากเมื่อเทียบกับสต็อกจริง

5. ความสอดคล้องของตัวเลข

เจ้าหน้าที่อาจสุ่มยาสัก 2–3 รายการแล้วเทียบ: ซื้อเข้ามาเท่าไร ขายออกไปเท่าไร คงเหลือบนชั้นควรเป็นเท่าไร ถ้าตัวเลขสามทางไม่ตรงกัน คำถามจะตามมาอีกยาว — ร้านที่ตัดสต็อกอัตโนมัติทุกบิลจึงได้เปรียบชัดเจน

เช็กลิสต์ซ้อมก่อนถูกตรวจ

• ใบอนุญาตยังไม่หมดอายุ และติดแสดงอยู่
• ป้ายเภสัชกร + เวลาปฏิบัติการตรงกับตารางเวรจริง
• สุ่มหยิบยาอันตราย 3 รายการ — อยู่ในโซนที่ถูกต้องหรือไม่
• เดินดูชั้นขาย ไม่มีของหมดอายุหรือใกล้หมดอายุค้างอยู่
• พิมพ์ ข.ย.9/10/11 ย้อนหลัง 3 เดือน ดูว่ามีช่องว่างหรือไม่
• สุ่มเทียบยอด ซื้อ–ขาย–คงเหลือ 3 รายการ
• บันทึกอุณหภูมิตู้เย็นเป็นปัจจุบัน

ให้ระบบทำแทนการจำ

ถ้าทุกบิลถูกบันทึกลงบัญชีที่ถูกต้องโดยอัตโนมัติ การเตรียมตัวรับตรวจก็เหลือแค่ กดพิมพ์ ไม่ใช่การไล่จดย้อนหลังทั้งคืน — อ่านต่อเรื่องบัญชีแต่ละแบบได้ที่ ทะเบียนยา ขย.9 ขย.10 ขย.11 คืออะไร และเรื่องคุมวันหมดอายุที่ จัดการยาใกล้หมดอายุด้วยระบบ FEFO